Erres Radio

De geschiedenis van de Erres radio In Nederland.

Op 1 mei 1926 werd in Den Haag de firma Van der Heem en Bloemsma opgericht. Het eerste geproduceerde toestel was de HB 3. Op de IRTA (Internationale Radio Tentoonstelling Amsterdam) koopt de heer Dr. H. Colijn (de latere minister-president) voor 1000 gulden een radio van het type HB 5 Super.
Later bleek deze aankoop van groot belang voor de kennismaking met de firma Stokvis, een Rotterdamse handelsfirma gevestigd aan de Westzeedijk.
Het pand naast het woonhuis van de familie Van der Heem in de Joan Maetsuykerstraat werd aangekocht en ingericht als fabriek. Door de goede relatie met de notabelen in Den Haag lukte het L.W. van der Heem om een toestel model KC te introduceren bij de firma R.S. Stokvis in 1927.
Hij ontmoette daar de heren J. van Randwijk en Erwich die later een order plaatsen van 309 toestellen verdeeld over 6 typen.
Uit de initialen RS van Stokvis is de naam ERRES ontstaan.
Deze enorme order bracht de kleine firma gelijk in de problemen, er werd een boormachine gekocht van 125 gulden!
De radiokasten werden gekocht bij een Haagse meubelfabriek en de onderdelen elders (o.a. bij Philips). De KY komt in productie, een toestel met ijzeren omhulsel (vandaar Y) houten zijschotjes, ongeveer het model 2501 van Philips welke ook in die tijd werd gemaakt.
Door slechte levering van de meubelfabriek besluit men zelf radiokasten te gaan maken in een garage in de Houtmanstraat (later Siebergstraat).

In 1929 wordt de firma omgezet in N.V. Radiofabriek.
De heer ir. Bloemsma vertrekt, later richt hij de Haagse Radio School op.
De aandelen zijn in handen van de familie van der Heem en Stokvis (van Randwijk).
Ondertussen heeft het model KY zo’n succes dat men de fabriek verhuist naar het fabriekspand Stortenbekerstraat 177 in Den Haag.

In 1930 komt ‘De zanger aan de wand” uit een toestel dat opgehangen kon worden aan een muur, de Erres KY 107 is een enorm succes.
Het was het eerste toestel (in de wereld) met ‘ingebouwde’ luidspreker.
Verwarde toestanden in de Nederlandse radio-industrie (crisistijd) en de mening dat de belangen van Philips Stokvis en van der Heem parallel lopen, leidt tot technische en commerciële samenwerking.
Philips neemt deel aan het kapitaal van der Heem. Deze financiële deelneming werd in 1935 beëindigd.
In technisch en commercieel opzicht bleef men, nadien ook de meest vriendschappelijke betrekkingen onderhouden.
Een order op 25.000 luidsprekerkastjes is aanleiding van een lopende band.
Dat was de eerste stap op de weg naar serieproductie.

In 1931 vertrekt de heer A. den Beems naar Indië wat leidt tot een groot afzetgebied voor de van der Heem radio.
De Nederlandse radio type KY 107 wordt met succes omgebouwd tot eerste bruikbare wisselstroom-tropenontvanger.
De fabriek bouwt installaties voor radiocentrales (radiodistributie).
Het verkoopseizoen is slecht door technische achterstand en crisistijd.

In 1932 wordt de achterstand die opgelopen was door het te laat introduceren van een ‘Super ontvanger’ weer ingehaald door het model KY 116 uit te brengen; het eerste toestel van Erres met eenknopsbediening.
Andere fabrikanten waren al eerder met een “super” ontvanger gekomen waardoor de z.g. ‘Mexicaanse hond’ gemuilkorfd werd. De eerste export naar België door de Belgische firma van Stokvis en oprichting van een service depot in Brussel.

In 1933 overlijdt de oprichter P.H.J. van der Heem. Zijn zoon J. van der Heem volgt hem op, mevrouw C.G. van der Heem-Hemmes van Zoetendaal wordt commissaris van de NV.
Erres radiohandelaren bezoeken voor het eerst de fabriek in de Stortenbekerstraat.
De positie van Erres radio in 1932 wordt verbeterd in Indie doordat L.W. van der Heem zich vestigt in “Batavia”. H&B neemt verkoop in België eigen hand en opent in Brussel een eigen kantoor op de Boulevard Bathelemy.

In 1935 worden de aandelen opgesplitst tussen van der Heem en Stokvis. Begonnen wordt met het produceren van andere producten zoals stofzuigers.
Het 100.000ste toestel komt uit de fabriek.

De fabriek verhuist na een brand aan de Stortenbekerstraat naar een groter pand aan de Laakweg in Den Haag.
De naam van de onderneming wordt gewijzigd in VAN DER HEEM N.V.
Op 14 juli 1939 wordt het nieuwe fabriekscomplex aan de Maanweg door de directeur van Handel en Nijverheid door drs. H.M. Hirschveld geopend.
Het aantal personeelsleden is dan 500 met een eigen blad ‘De VDH-Omroep’.
Tijdens de oorlogsjaren probeert men alles om nog ondanks de schaarste nog te kunnen blijven werken.
Er worden electro- en boormachines geproduceerd. Direct na de bevrijding in 1945 wordt al het eerste toestel gemaakt type KY 457 waarvan het de bedoeling was deze in mei 45 uit te brengen.
Helaas werd de treinwagon waar deze radio’s in opgeslagen waren door een laatste Engels bombardement vernietigd.
Pas in september 1945 was men in staat om dit model uit te brengen en begon men reclame te maken met de kreet: “Er is maar één Erres”.
Met veel inspanning werd er verder geproduceerd.

In mei 1951 bestond de fabriek 25 jaar en werd een jubileum ‘Het Zilveren Boek’ uitgegeven.
De radioverkoop was zeer succesvol in die jaren maar ook andere producten werden verkocht o.a. bromfiets de ‘Solex’ werd in Nederland geïntroduceerd: een enorm succes.
Zelfs nu nog populair: hij wordt nu echter in China gemaakt.
De naam van der Heem N.V. werd in 1963 gewijzigd in Indo Heem.

In 1967 werden de activiteiten op radio en televisie aan Philips overgedaan.

Overige activiteiten bleven onder de naam Indola Electric, later Indola N.V. verder gaan.
Indola N.V. werd in 1970 door de handelsfirma Hagemeyer opgenomen, later werd daar nog het merk Kalorik aan toegevoegd. Het fraaie pand aan de Maanweg werd tot 1967 alleen gebruikt voor de productie van radio’s (geen tv). Radio- en tv kasten werden er gemaakt en de Solexmotoren.
Na de overname door Philips in 1967 werden alle activiteiten gestopt en de fabriek leeggehaald.
Philips vestigde er een fabriek van computerapparatuur in Philips Data.

In 1997 werd het prachtige pand aan de Maanweg gesloopt wegens ‘bouwfouten’.
Bronvermelding De informatie werd verzameld uit: Het zilveren boek VAN DER HEEM t.g.v. het 25 jarige bestaan van de fabriek van 1 mei 1926 tot 1 mei 1951.

De informatie is geleverd door de heer P.L.L. Gussenhoven, oud directeur van de fabriek.
Aanvullend via internet, uitleg van de type aanduiding en een artikel van Frans Driessen zoals verschenen in het september nummer van de NVHR brochure nr. 2001/3 over de Erres radio in de crisistijd en de bespreking van de KY 112.
De KY aanduiding voor de radio’s: De code K betekende een toestel in een kast. De code Y staat voor ijzer, omdat het eerste toestel een metalen kast had. Tot 1959 heeft men deze aanduidingen gebruikt met het jaartal erachter bijvoorbeeld de KY 458 was uit de productie serie: 8 in 1945.

Na 1959 werden de letters RP of ook RA gebruikt voor radio’s. De code PR stond voor Portable Radio en SP voor Stereo Platenspeler.