FM Stereo

RADIO Techniek

FM Stereo


Door: Dick van Deelen

Op een van de Firato elektronica beurzen werd door Philips de eerste producten geïntroduceerd die het mogelijk maakten om via de FM-zender in Lopik FM stereo signalen te ontvangen.
Voor deze periode van proefuitzendingen was echter een lange strijd voorafgegaan welk systeem gekozen zou worden in Europa.
Vanaf 1959 was men al begonnen met proefuitzendingen volgens het MPX (multiplex) of piloot-systeem dat ontwikkeld was door ingenieurs van General Electric en Zenith.
Uiteindelijk moest men in Europa toegeven dat ten opzichte van andere systemen, dit Amerikaanse principe theoretisch superieur was.
Het probleem was dat, met de uitbreiding van stereo uitzendingen, de mono ontvangers niet gestoord mochten worden tijdens de uitzendingen.
Het Amerikaanse ontwerp van een stereo decoder (toen nog met buizen) voldeed aan de eisen van automatische stereo naar mono omschakeling.
De landen van de Europese Unie, met uitzondering van Engeland, gingen akkoord met dit systeem van FM-ontvangst.
Alle grote radiofabrikanten in de wereld accepteerden dit piloot-systeem. Het jarenlange uitstel had wel als voordeel dat de ontwikkeling van de transistor inmiddels zover was gevorderd dat nu een compacte en uitstekend werkende versie van de decoder beschikbaar was.

In het Radio Museum blijkt na ruim 40 jaar het systeem beide stereo kanalen nog steeds perfect weer te geven bij de toestellen, zoals de gedateerde Philips typen: A5X93a of de Plano’s B5X43a.

Hoe werkt nu eigenlijk dit Stereo/Mono pilootsysteem?
Het linker en rechter audiosignaal worden elektronisch bij elkaar opgeteld en samen met de piloottoon van 19 Khz verzonden door de zender. In de ontvanger worden door middel van de meegezonden piloottoon, via een complexe ringmodulator schakeling, in de stereo-
decoder beide kanalen weer van elkaar gescheiden. Deze stereodecoder werd als een unit ingebouwd of kon later aangebracht worden mits het toestel “stereo voorbereid” was. Als er een stereo uitzending is, wordt door de piloottoon tevens het stereo indicatielampje in- of uitgeschakeld.
In deze tijd brandt het indicatielampje vrijwel altijd, maar dat was in de beginjaren van de stereo ontvangst vaak niet het geval omdat de studio’s en zenders nog niet in stereo uitzonden, of nog niet omgebouwd waren.

Klik op het plaatje voor een uitvergroting.